Բաշ Ապարանի ճանապարհին
1918-ի մայիսն էր։
Հայ ժողովուրդը հոգնած էր, ցրված, արյունաքամ։
Թվում էր՝ պատմությունը փակել է բոլոր դռները, իսկ աշխարհի քարտեզի վրա մեր անունը կամաց-կամաց ջնջվում է։
Բայց հենց այդ օրերին, երբ շատերը կարծում էին, թե ամեն ինչ ավարտված է, Բաշ Ապարանի լեռներում մի ժողովուրդ որոշեց չընկրկել։
Այնտեղ կանգնած էին ոչ թե անպարտելի բանակներ,
այլ մարդիկ՝ գյուղացիներ, ուսուցիչներ, երիտասարդ տղաներ, մայրեր, որոնք որդիներին ճանապարհում էին լուռ աղոթքով։
Նրանք գուցե չունեին մեծ ուժ, բայց ունեին մի բան, որն ավելի մեծ էր, քան զենքը՝ հայրենի հողի զգացողությունը։
Եվ այդ օրերին Հայաստանը պաշտպանվեց ոչ միայն հրացանով։
Պաշտպանվեց հավատով։
Այն հավատով, որ նույնիսկ ամենածանր պահին ժողովուրդը կարող է վեր կենալ ու ասել․
«Մենք դեռ կանք»։
Բաշ Ապարանը պարզապես ճակատամարտ չէր։
Դա ժողովրդի հոգու ապստամբությունն էր հուսահատության դեմ։
Այսօր էլ, երբ մարդիկ հոգնել են, շփոթված են, երբ թվում է՝ ժամանակները ծանր են ու անորոշ, արժե հիշել այդ մայիսը։
Որովհետև մեր պատմությունը մեկ անգամ չէ ապացուցել՝
հայ ժողովուրդը ամենաուժեղն է դառնում հենց այն պահին,
երբ բոլորը կարծում են, թե նա այլևս ուժ չունի։
Եվ գուցե այսօր մեզ ամենից շատ պետք է ոչ թե վախը,
այլ Բաշ Ապարանի հիշողությունը։
Այն հիշողությունը, որ նույնիսկ մոխրի տակից կարելի է նորից կրակ վառել։
Քանի դեռ կա մարդ, որ հավատում է իր ժողովրդին, քանի դեռ կա սիրտ, որ ցավում է այս հողի համար, մենք միշտ վերածնվելու ենք։
Արժե հիշել, որ պատմությունը չեն գրում հոգնածները։
Պատմությունը գրում են նրանք, ովքեր մոխրի մեջ գտնում են կայծը։
Մարի ԳՐԳՈՋԱՅԱՆ
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
-
Ասում են… Նա Ռուսաստանի բացահայտ թշնամի է, որը, մինչև որոշակի պահը, իշխանության գալով ստիպված էր քողարկել իր մտադրությունները, իր նպատակները։ Մենք թույլ տվեցինք մեզ «մոլորեցնել» հույսերով, թե ինչ-որ կերպ դա կանցնի-կգնա, բայց այդպես չեղավ
-
Ասում են… Հայաստանն իսկապես կատարել է իր աշխարհաքաղաքական ընտրությունը՝ դեմքով շրջվելու դեպի Եվրոպա։ Մենք չենք կարող գործել այնպես, կարծես դա գոյություն չունի։ Մենք՝ ֆրանսիացիներս, պետք է ընդունենք այդ ընտրությունը և հավատարիմ լինենք դրան
-
Ասում են… Զարմանալի է՝ Թրամփն ասաց, որ ոչ ոք իրեն չի ասել՝ Իրանը կարող է փակել Հորմուզի նեղուցը։
Յուրաքանչյուր ռազմական խաղային տեսության ժամանակ, որին ես մասնակցել եմ, առաջին բանը, որ մենք ենթադրել ենք, այն էր, որ Իրանը դա կանի
-
Ասում են… Հնարավոր չէ որևէ գերտերության թիկունքում գործարքներ կնքել, որոնց մասին ամենայն մանրամասնությամբ տեղյակ չլինեն մյուս գերտերությունները: Բոլոր գերտերություններն էլ տիրապետում են հետախուզական այնպիսի հզոր հնարավորությունների, որ փոքր երկրները հազիվ թե կարողանան նրանցից որևէ գաղտնիք թաքցնել
-
Ասում են… Ի տարբերություն Արևմուտքի, որը կոչ է անում Հայաստանին կրճատել Ռուսաստանի հետ իր հարաբերությունները, մենք չենք խոչընդոտում Հայաստանի առևտրատնտեսական կապերի զարգացմանը այլ երկրների, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հետ
-
Ասում են… Պետք է անկեղծորեն խոստովանել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունների միջև ամիսներ շարունակ ընթացող բանակցությունները ոչ մի համաձայնության չեն հանգեցրել: Այդ պարագայում, պառակտված ընդդիմությանը միավորելու միակ կարող ուժը Սամվել Կարապետյանն է
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
-
Ասում են… Եթե չլիներ մեր չարամիտ միջամտությունը, ապա հայերի բացարձակ մեծամասնությունը, ըստ Սան Ստեֆանոյի պայմանագրի, հայտնվելու էր Ռուսաստանի պաշտպանության ներքո
Տարածաշրջանային
Նորից վտանգավոր իրավիճակ է ստեղծվել
Ադրբեջանը կարողանում է մտածված ու բազմաքայլ քաղաքականություն վարել, որը հնարավոր չէր լինի առանց Հայաստանում ներդրված գործող իշխանության:2020 թվականին Բաքուն կարողացավ ցույց տալ Մինսկի խմբի համանախագահող երկրներին, որ Հայաստանի գործող իշխանությունը դեստրուկտիվ է, և իրավիճակը կարելի է փոխել պատերազմի միջոցով: Դա նրան հաջողվեց...
